Đẩy mạnh giao thông xanh: Bước ngoặt quan trọng trong chính sách giao thông

Đây là chỉ đạo quan trọng được nêu trong Chỉ thị 20/CT-TTg ngày 12/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ, thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Nhà nước trong việc giải quyết ô nhiễm môi trường, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Chủ trương này vừa mở ra cơ hội cho một đô thị phát triển bền vững và xanh hơn, vừa đặt ra không ít thách thức trong quá trình thực hiện. Thời gian từ nay đến thời điểm áp dụng chỉ còn chưa đầy một năm, trong khi tại Hà Nội hiện có hàng triệu xe máy sử dụng xăng, dầu đang lưu thông hằng ngày. Lộ trình chuyển đổi bắt buộc nhanh chóng này khiến không ít người dân lo lắng về chi phí thay thế phương tiện, khả năng tiếp cận xe điện cũng như hạ tầng hỗ trợ chưa đồng bộ.

Ảnh minh họa.

Theo chỉ đạo, khu vực đầu tiên áp dụng chính sách là đường Vành đai 1, tuyến giao thông bao quanh khu vực trung tâm với chiều dài khoảng 7,2 km, đi qua các tuyến như Trần Quang Khải, Nguyễn Khoái, Trần Khát Chân, Xã Đàn, Hoàng Cầu, Cầu Giấy, Bưởi và Lạc Long Quân. Tuyến này đóng vai trò quan trọng trong kết nối nội đô, đồng thời là khu vực tập trung nhiều công trình di sản, dân cư đông đúc và thường xuyên chịu áp lực ô nhiễm không khí cao. Việc loại bỏ phương tiện phát thải cao được kỳ vọng sẽ cải thiện rõ rệt chất lượng môi trường sống tại khu vực trung tâm.

Tuy nhiên, để chính sách đi vào thực tiễn, cần hàng loạt giải pháp đồng bộ về hạ tầng, pháp lý và hỗ trợ người dân. Hạ tầng hiện tại tại khu vực trung tâm Hà Nội còn thiếu các trạm sạc điện công cộng. Phương tiện giao thông công cộng, đặc biệt là xe buýt, tàu điện, chưa đủ năng lực đáp ứng nhu cầu di chuyển hằng ngày của người dân, nhất là trong giờ cao điểm. Nếu không kịp thời cải thiện, người dân sẽ gặp nhiều khó khăn khi bị hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân quen thuộc.

Một vấn đề khác cũng được đặt ra là chi phí chuyển đổi. Đối với nhiều gia đình, xe máy không chỉ là phương tiện đi lại mà còn gắn với công việc mưu sinh. Việc phải bán xe cũ, mua xe mới chỉ trong thời gian ngắn sẽ tạo áp lực tài chính, đặc biệt với nhóm thu nhập trung bình và thấp. Trong bối cảnh đó, sự hỗ trợ từ Nhà nước là hết sức cần thiết. Các chính sách hỗ trợ có thể bao gồm trợ giá, cho vay ưu đãi khi mua xe điện, thu hồi xe xăng cũ, hoặc đổi xe cũ lấy xe mới với chi phí hợp lý.

Ngoài ra, các cơ quan chức năng cần chuẩn bị nguồn cung năng lượng phù hợp, tính toán lại việc cấp tải, bố trí hợp lý các trạm sạc tại khu dân cư, công sở, trường học, bệnh viện... để đáp ứng nhu cầu thực tế khi lượng phương tiện chạy điện tăng nhanh.

Không chỉ dừng lại ở Vành đai 1, theo lộ trình trong Chỉ thị, từ ngày 1/1/2028, việc cấm xe mô tô, xe gắn máy và hạn chế xe ô tô cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch sẽ được mở rộng sang khu vực Vành đai 2; và từ năm 2030, tiếp tục áp dụng trong khu vực Vành đai 3. Đây là những bước tiến dài hạn nhằm tạo vùng phát thải thấp, hướng tới hệ sinh thái giao thông xanh, sạch và hiện đại tại các đô thị lớn.

Để quá trình chuyển đổi không bị đứt gãy và đạt hiệu quả, các cơ quan chức năng cần thực hiện song song nhiều nhiệm vụ, bao gồm tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân, thúc đẩy các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất phương tiện sạch, hoàn thiện hạ tầng giao thông công cộng, xây dựng cơ chế kiểm soát lưu thông phù hợp, áp dụng các tiêu chuẩn khí thải và an toàn kỹ thuật rõ ràng. Đồng thời, cần đánh giá, theo dõi thực tiễn triển khai để kịp thời điều chỉnh các phương án, tránh gây xáo trộn lớn đến đời sống người dân.

Chủ trương loại bỏ xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch tại trung tâm Hà Nội là một bước ngoặt quan trọng trong chính sách giao thông, môi trường của Việt Nam. Nếu có sự vào cuộc quyết liệt của các cấp chính quyền và đồng thuận từ người dân, đây sẽ là cú hích lớn giúp đô thị Hà Nội phát triển bền vững, xứng tầm với định hướng thành phố xanh, thông minh trong tương lai.

T.An