Khởi công tuyến metro Bến Thành - Tham Lương

Ngày 15/1, Ủy ban nhân dân (UBND) Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) tổ chức lễ khởi công, động thổ dự án xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 2 (Bến Thành - Tham Lương) do Ban Quản lý Đường sắt đô thị làm TP.HCM làm chủ đầu tư.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường phát biểu tại lễ khởi công dự án metro số 2.

Đây là công trình chào mừng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, là dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, có ý nghĩa chiến lược trong việc hình thành mạng lưới đường sắt đô thị Thành phố, góp phần hiện thực hóa tầm nhìn phát triển TP.HCM hiện đại, văn minh và bền vững.

Tuyến metro số 2 được định vị là một trong những trục xuyên tâm quan trọng của hệ thống đường sắt đô thị, kết nối khu vực trung tâm với hướng Tây Bắc Thành phố. Điểm đầu của tuyến là ga Bến Thành - trung tâm kết nối của toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị TP.HCM. Trong giai đoạn 1, đoạn Bến Thành - Tham Lương có tổng chiều dài khoảng 11,3 km, trong đó đoạn ngầm dài 9,3 km, đoạn trên cao dài 2 km, bao gồm 10 ga ngầm, 1 ga trên cao và 1 khu depot. Dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách Thành phố. Trong giai đoạn đầu khai thác, tuyến sử dụng đoàn tàu 3 toa, mỗi toa dài 22m, tốc độ vận hành tối đa từ 80km/h đến 110km/h. Trong giờ cao điểm, năng lực vận tải của tàu có thể đáp ứng công suất lên đến 14.418 hành khách mỗi giờ theo một chiều. Khi hoàn thiện, tuyến sẽ chuyển sang sử dụng đoàn tàu 6 toa, nâng công suất lên 40.553 hành khách mỗi giờ theo một chiều, đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng gia tăng của đô thị.

Về công nghệ, tuyến metro số 2 được định hướng áp dụng hệ thống tiêu chuẩn Châu Âu, tích hợp các giải pháp kỹ thuật tiên tiến, đồng thời tuân thủ đầy đủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành của Việt Nam. Theo đó, dự án sử dụng phương thức cấp điện trên cao với điện áp 1.500 V một chiều; hệ thống thu hồi năng lượng tái sinh từ phanh tàu được tích hợp, cho phép tái sử dụng nguồn điện sinh ra trong quá trình hãm, góp phần tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải. Hệ thống vé tự động – AFC được nâng cấp theo xu hướng công nghệ mới. Đặc biệt, tuyến metro số 2 sẽ nâng cấp mức độ tự động hóa lên GoA4 – mức cao nhất hiện nay trong vận hành đường sắt đô thị, cho phép tàu vận hành hoàn toàn tự động, không cần lái tàu hay nhân viên trên tàu.

Tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường cho biết: Lễ khởi công tuyến metro số 2 không chỉ là sự kiến khởi động chính thức xây dựng một tuyến đường sắt đô thị, mà còn đánh dấu sự quyết tâm của TP.HCM trong việc hiện thực hóa Kết luận 49 của Bộ Chính trị về định hướng phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam, là một sự kiện có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển mạng lưới đường sắt đô thị, hệ thống kết cấu hạ tầng hiện đại, cũng như tạo động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố trong bối cảnh mới, không gian phát triển mới.

Phối cảnh dự án tuyến metro số 2.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường: Tuyến metro số 2 là dự án tiên phong trong giai đoạn mới, mang vai trò dẫn dắt, định hướng cho toàn bộ hệ thống đường sắt đô thị như tiên phong về áp dụng các cơ chế vượt trội, định hướng phát triển đô thị (TOD), phát triển công nghệ. Tuyến metro số 2 khi đưa vào sử dụng, khai thác đồng bộ cùng tuyến metro số 1 sẽ làm tiền đề để triển khai các dự án đường sắt kết nối với Khu đô thị Thủ Thiêm, Cảng hàng không Quốc tế (CHKQT) Long Thành ngay trong năm 2026; sẽ trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống hạ tầng hiện đại của Thành phố, tạo trục giao thông công cộng liên thông giữa Cảng hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất và CHKQT Long Thành, góp phần nâng cao chất lượng sống của nhân dân, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và khẳng định vai trò của TP.HCM trong giai đoạn phát triển mới.

Để dự án đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả, UBND Thành phố đề nghị Ban Quản lý Đường sắt đô thị, các nhà thầu và các đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát, nhà thầu thi công triển khai dự án với sự tập trung và trách nhiệm cao nhất; coi sự an toàn và hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân là ưu tiên; tuyệt đối không được để xảy ra tình trạng chậm tiến độ, có biện pháp khắc phục ngay khi có vướng mắc; đảm bảo sử dụng nguồn vốn tiết kiệm, minh bạch, hiệu quả nhất.

Theo ông Phan Công Bằng, Trưởng Ban quản lý đường sắt đô thị TP.HCM: Tuyến tàu điện ngầm số 2 (đoạn từ Bến Thành - Tham Lương) có chiều dài 11,3km, điểm đầu từ ga trung tâm Bến Thành, tuyến đi dọc theo đường Cách Mạng Tháng Tám, đường Trường Chinh, điểm cuối dự án trong giai đoạn này là ga Tân Bình. Các tuyến đường này luôn có lưu lượng giao thông rất lớn, gây quá tải lên hệ thống hạ tầng giao thông đường bộ.

Tuyến metro số 2 trước đây được thực hiện từ nguồn vốn vay ODA của Ngân hàng KFW, ADB, EIB kết hợp nguồn vốn đối ứng từ ngân sách Thành phố, sau đó chuyển sang sử dụng nguồn vốn đầu tư công của Thành phố. Đồng thời, thực hiện Nghị quyết số 188/2025/QH15 về một số cơ chế đặc thù, đặc biệt phát triển đường sắt đô thị tại thành phố Hà Nội và TP.HCM, Ban Quản lý Đường sắt đô thị đã lựa chọn công nghệ áp dụng cho tuyến metro số 2 theo tiêu chuẩn Châu Âu, được đánh giá là tiên tiến, hiện đại, có khả năng áp dụng rộng rãi. Vào ngày 31/12/2025, dự án điều chỉnh tuyến metro số 2 (đoạn từ Bến Thành - Tham Lương) được UBND TP.HCM phê duyệt với tổng mức đầu tư là 55.179 triệu đồng, thời gian hoàn thành dự án là quý IV/2030. Ban Quản lý đường sắt đô thị đã lựa chọn Tập đoàn Trường Hải (THACO) làm nhà thầu chính thực hiện gói thầu EPC.