Văn hóa và con người - Chìa khóa phát triển bền vững của Thủ đô

Thực hiện chủ trương của Đảng và chính quyền Thành phố, việc đầu tư cho lĩnh vực văn hóa và thể thao đã được tăng cường đáng kể, kết hợp cả nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước và xã hội hóa.

Hằng năm, ngân sách dành cho lĩnh vực này lên tới khoảng 1.000 tỷ đồng. Số tiền này được sử dụng đa dạng, bao gồm việc trang bị mới, sửa chữa và nâng cấp các cơ sở vật chất văn hóa, thể thao, cũng như triển khai các hoạt động nhằm phát triển văn hóa và thể thao của Thủ đô.

Thành phố tăng cường đầu tư cho lĩnh vực văn hóa và thể thao.

Cụ thể, kể từ năm 2016, Hà Nội đã đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng văn hóa và thể thao. Thành phố đã triển khai xây dựng và nâng cấp 36 công trình với tổng kinh phí lên đến 1.350 tỷ đồng. Trong đó, 27 công trình thể thao được cải tạo và nâng cấp, bao gồm: 9 công trình phục vụ Đại hội Thể dục Thể thao 2018 (49 tỷ đồng); 8 công trình cho SEA Games 31 và Para Games 11 năm 2021 (380 tỷ đồng); 10 dự án phụ trợ thể thao khác (875 tỷ đồng); 6 công trình văn hóa được đầu tư, gồm các rạp chiếu phim (Công nhân, Chuông Vàng, Nguyễn Đình Chiểu, 31-33 Lương Văn Can), Trung tâm Văn hóa Thành phố và Thư viện Hà Nội; 2 trụ sở làm việc được sửa chữa (47 Hàng Dầu và 126 Trần Phú).

Những đầu tư này thể hiện cam kết của Thành phố trong việc nâng cao chất lượng cơ sở vật chất phục vụ văn hóa và thể thao cho người dân.

Hà Nội đã triển khai nhiều chính sách đầu tư đặc thù cho văn hóa cơ sở và di sản, bổ sung cho ngân sách thường xuyên và đầu tư công hàng năm. Đối với nhà văn hóa thôn, làng, Thành phố hỗ trợ mỗi đơn vị 2,5 tỷ đồng, tổng cộng 317,5 tỷ đồng cho 127 nhà văn hóa trong giai đoạn 2020 - 2021. Thêm vào đó, cơ chế quận hỗ trợ huyện đã tạo điều kiện xây dựng 19 nhà văn hóa với kinh phí 74,9 tỷ đồng.

Về bảo tồn di tích, Thành phố liên tục hỗ trợ tu bổ các di tích cấp huyện, với 84 tỷ đồng cho 44 di tích năm 2016, 40,85 tỷ đồng cho 50 di tích năm 2018, và 139 tỷ đồng cho 122 di tích giai đoạn 2021 - 2022. Đặc biệt, Nghị quyết 02/NQ-HĐND ngày 8/4/2022 của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã đề ra kế hoạch tổng thể với 1.469 dự án trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục và y tế, trong đó 1.310 dự án sẽ được triển khai từ 2021 - 2025 và 159 dự án sau năm 2025.

Những nỗ lực này nhằm phát triển toàn diện hệ thống thiết chế văn hóa từ cơ sở, bảo tồn di sản và nâng cao chất lượng đời sống văn hóa cho người dân Thủ đô.

Song song với nguồn vốn từ ngân sách, Hà Nội đã đẩy mạnh xã hội hóa trong công tác tu bổ và tôn tạo di tích. Chiến lược này không chỉ giúp huy động thêm nguồn lực mà còn nâng cao ý thức bảo vệ di sản trong cộng đồng. Trọng tâm của công tác xã hội hóa là các di tích tâm linh, di tích chưa được xếp hạng và các hạng mục phụ trợ. Ngoài ra, việc tổ chức các sự kiện văn hóa, văn nghệ cũng được xã hội hóa, tạo ra những chuyển biến tích cực trong phát triển văn hóa Thủ đô.

Tuy đã đạt được những kết quả đáng kể, song vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Nguồn vốn đầu tư cho lĩnh vực văn hóa và thể thao chưa tương xứng với vị thế và tiềm năng của Thủ đô. Kinh phí dành cho việc tu bổ và tôn tạo di tích vẫn ở mức thấp. Hiệu quả trong việc huy động và sử dụng các nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực xã hội hóa, còn chưa cao.

Đáng chú ý, Hà Nội vẫn thiếu những thiết chế văn hóa mang tính biểu trưng, xứng tầm với vị thế của một Thủ đô. Những vấn đề này đặt ra thách thức cần được giải quyết trong thời gian tới để phát huy tối đa tiềm năng văn hóa của Hà Nội.

Hướng tới tương lai, Hà Nội đặt mục tiêu biến giá trị văn hóa truyền thống thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ trong đời sống hiện đại, góp phần tạo nên bản sắc độc đáo trong dòng chảy văn hóa đương đại.

Để thực hiện mục tiêu này, Thủ đô sẽ triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Thứ nhất, tiếp tục tăng cường đầu tư cho văn hóa từ ngân sách Nhà nước. Song song với đó, Hà Nội sẽ đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư, điều chỉnh cơ chế chính sách để thu hút đầu tư, đặc biệt là nguồn vốn xã hội hóa từ các tổ chức, cá nhân. Mục đích là phát triển cơ sở hạ tầng văn hóa và thúc đẩy các hoạt động văn hóa, từ đó nâng cao chất lượng và hiệu quả của đời sống văn hóa Thủ đô.

Thứ hai, Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng các thiết chế văn hóa tiêu biểu, có quy mô và chất lượng xứng tầm với vị thế trung tâm văn hóa của cả nước và khu vực. Điều này bao gồm việc đầu tư xây dựng các công trình văn hóa, thể thao quy mô lớn, mang giá trị biểu tượng. Những công trình này sẽ gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc với việc đáp ứng nhu cầu hưởng thụ, sáng tạo văn hóa của người dân trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Thông qua những nỗ lực này, Hà Nội kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường văn hóa sôi động, đa dạng, vừa mang đậm bản sắc truyền thống, vừa hòa nhập với xu thế phát triển của thời đại, xứng đáng với vị thế của một Thủ đô nghìn năm văn hiến.

Phương Bùi