Đại biểu Quốc hội: Phải tạo đề kháng trước thông tin xấu độc

Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ 4, sáng 4/11, Quốc hội khoá XV chất vấn Bộ trưởng Bộ Thông tin và truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng.

Quốc hội chất vấn Bộ trưởng Bộ Thông tin và truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng. (Ảnh: Quốc hội)

Tham gia chất vấn, đại biểu Quốc hội Lê Thị Song An (Đoàn Long An) nêu thực trạng tội phạm công nghệ cao, lừa đảo chiếm đoạt tài khoản, giả mạo tin nhắn các ngân hàng qua mạng có chiều hướng gia tăng diễn biến phức tạp và thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn; tình trạng tin giả, thông tin xấu độc còn tồn tại và phát tán rộng, gây hoang mang trong xã hội, ảnh hưởng đến sự ổn định kinh tế, an ninh trật tự, quyền lợi và lợi ích của những tổ chức, cá nhân.

Đại biểu An đề nghị Bộ trưởng Thông tin và truyền thông làm rõ, với vai trò và trách nhiệm của mình, Bộ trưởng đã có giải pháp gì để giải quyết các vấn đề trên?

Trả lời vấn đề đại biểu nêu, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, đây là vấn đề không chỉ Việt Nam mà hầu hết các nước. Gần đây rất nhiều đối tượng lừa đảo sử dụng công nghệ thông tin, trong đó là số điện thoại và trang web.

Đại biểu Lê Thị Song An nêu câu hỏi chất vấn. (Ảnh: Quốc hội)

Thời gian vừa qua, Bộ Thông tin và truyền thông làm là hoàn thiện văn bản thể chế, trong đó định nghĩa rõ về hành vi và quy định các quy định xử lý hành chính, mức phạt và quy chế chuyển sang công an xử lý hình sự. “Để xử lý căn bản thì việc đầu tiên Bộ Thông tin và truyền thông đã công khai đầu số điện thoại và trang web để tiếp nhận phản ánh của người dân về hoạt động vi phạm”, ông Nguyễn Mạnh Hùng cho biết.

Giải pháp tiếp theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đưa ra là áp dụng công nghệ vào thực hiện ngăn chặn các hành vi lừa đảo. “Năm 2020, Bộ Thông tin và truyền thông đã ngăn chặn 1.700 trang web có dấu hiệu lừa đảo. Nếu không ngăn chặn thì sẽ có 3,1 triệu người truy cập này, xác suất bị lừa đảo là rất cao”, ông Hùng thông tin.

Về số điện thoại, Bộ Thông tin và truyền thông đang tập trung quản lý sim rác, vì sim rác là công cụ thể đối tượng lừa đảo. Tất cả các thuê bao không có đầy đủ thông tin là sẽ bị xóa khỏi hệ thống. Năm 2018, còn 22 triệu thuê bao không có thông tin đầy đủ, đến nay đã không còn.

Các đại biểu dự Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khoá XV. (Ảnh: Quốc hội)

Liên quan đến vấn đề tin giả, Bộ trưởng Bộ Thông tin và truyền thông cho biết, trên không gian mạng lan truyền rất nhanh, nếu không xử lý nhanh thì thông tin này đã lan truyền rất rộng.

“Vừa qua, chúng ta đã sửa Nghị định, nâng tầm xử lý tin giả từ mức Thông tư lên Nghị định. Trong Nghị định này quy định rõ hành vi, trách nhiệm của nhà mạng phải hạ thông tin sai sự thật, xấu độc từ 48 giờ đến 24 giờ, có thông tin chỉ là 3 giờ”, ông Nguyễn Mạnh Hùng nói và cho biết, mức phạt đã tăng lên 3 lần, nhưng so với các nước trong khu vực thì cũng chỉ bằng 1/10. Do đó, Bộ Thông tin và truyền thông tiếp tục đề xuất với Chính phủ tăng mức phạt ít nhất ngang với mức trung bình trong khu vực.

Đại biểu Đỗ Chí Nghĩa nêu ý kiến tranh luận. (Ảnh: Quốc hội)

Tranh luận với Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng về nội dung ngăn chặn thông tin xấu độc, Đại biểu Quốc hội Đỗ Chí Nghĩa, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, giáo dục của Quốc hội cho rằng, trên mạng có khác là ngoài đời quản lý theo lãnh thổ, địa giới hành chính, vì vậy dẫn đến câu chuyện nếu chỉ dụng biện pháp ngăn chặn thông tin, xử lý thì chẳng khác nào khi chống Covid-19 dừng ở mức đeo khẩu trang, cách ly, phong tỏa.

Theo đại biểu Nghĩa, giải pháp căn cơ nhất là “nâng cao sức đề kháng”, tức là giúp người dân có đủ kiến thức, ý thức để không tin, không nghe thông tin xấu độc. Phải có nhiều thông tin để công chúng có thể đọc, thông tin hay, phản biện nhưng mang tính tích cực cao. Phải khuyến khích các tờ báo đi thẳng vào các vấn đề nóng, với thái độ trách nhiệm không né tránh.

“Hiện nay chúng ta có chế tài sau 3 tiếng phải gỡ thông tin độc hại, nhưng chỉ cần vài phút thì thông tin độc hại đã lan tỏa rất rộng rồi. Vì vậy quan trọng nhất là không uống thuốc độc ngay từ đầu, chứ uống rồi mới đi giải độc thì chúng ta chạy theo rất vất vả, đôi khi là PR cho những người vi phạm", ông Nghĩa nói.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng trả lời chất vấn. (Ảnh: Quốc hội)

Bộ trưởng Bộ Thông tin và truyền thông nhất trí với quan điểm của đại biểu Đỗ Chí Nghĩa về câu chuyện “đề kháng”. Không chỉ riêng thông tin xấu, độc mà mọi thứ, mọi lĩnh vực đều cần “sức đề kháng”.

“Trên không gian mạng, tin xấu, độc cũng giống như không khí, tin xấu mà nhiều cũng giống như không khí bị nhiễm bẩn. Điều mà tôi nói “đời thực với đời ảo” ý là ai quản lý những vấn đề gì ở đời thực thì nên quản lý cái đó trên không gian mạng. Ví dụ, lĩnh vực công thương cũng phải quản lý hàng hóa trên mạng, lĩnh vực văn hoá cũng phải quản lý về thuần phong mỹ tục trên mạng… Chỉ như vậy, chúng ta mới có đủ nguồn lực để làm không gian mạng trong sạch, lành mạnh”, ông Hùng nhấn mạnh.

Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khoá XV. (Ảnh: Quốc hội)

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, hiện nay, Bộ Thông tin và truyền thông đã có đề xuất Bộ Giáo dục và đào tạo đưa thêm nội dung kỹ năng số vào chương trình đào tạo công nghệ thông tin ở cấp trung học phổ thông cho các em học sinh - đây là một loại “đề kháng”.

Bên cạnh đó, Bộ Thông tin và truyền thông chính thức vận hành nền tảng đào tạo kỹ năng số cơ bản cho người dân trên không gian mạng để người dân có thể truy cập, xem, tìm kiếm, hỏi đáp, có những kỹ năng cơ bản sống trong môi trường số.