Thành phố Hà Nội đề xuất 4 nhóm chính sách sửa đổi Luật Thủ đô

Tập trung giải quyết các “điểm nghẽn”

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh vừa chủ trì cuộc họp về dự án số 39/2024/QH15, đang được nghiên cứu để trình Quốc hội khoá XVI xem xét sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình mới.

Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 28/6/2024, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 (một số nội dung từ 1/7/2025), đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy lập pháp đối với Thủ đô Hà Nội. Luật không chỉ thay thế Luật Thủ đô năm 2012 mà còn thiết lập một khung thể chế đặc thù, vượt trội, trao quyền chủ động lớn hơn cho chính quyền Thủ đô trong quản trị, phát triển và huy động nguồn lực.

Báo cáo tại cuộc họp, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) Lê Tuấn Phong cho biết, thời gian qua, Bộ Tư pháp đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội trong việc nghiên cứu, đề xuất cơ chế chính sách đặc thù cho Thủ đô.

Về định hướng trong việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), ông Lê Tuấn Phong nhấn mạnh việc xây dựng Luật phải bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển Thủ đô trong tình hình mới; bảo đảm tính hợp hiến.

Đồng thời, kịp thời thể chế hóa Nghị quyết mới (đang được xây dựng) để thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW năm 2022 về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; những quan điểm đột phá tại Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới…

Trên cơ sở đó, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần xác định theo nhóm lĩnh vực trọng tâm thúc đẩy phát triển Thủ đô trong giai đoạn hiện nay; đặc biệt cần tập trung giải quyết các “điểm nghẽn”, bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh, nhưng lại có tính liên kết cao đối với sự phát triển chung của Vùng Thủ đô và của đất nước.

Luật cũng cần đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền Thành phố; tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp tại Luật Thủ đô hiện hành, Nghị quyết số 258/2025/QH15, một số nghị quyết đặc thù của các địa phương khác.

Toàn cảnh cuộc họp.

Qua làm việc, ông Phong cho biết, thành phố Hà Nội đề xuất 4 nhóm chính sách lớn là về vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Thủ đô; về thẩm quyền của Thủ đô; về quản trị, xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô; về liên kết, phát triển Vùng Thủ đô với 31 nội dung cụ thể.

Với 4 nhóm chính sách này, Hà Nội đã có những đề xuất mang tính đột phá, vượt trội, trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô, thực hiện đúng chủ trương “địa phương quyết, địa phương chịu trách nhiệm”.

Vụ Công tác xây dựng VBQPPL nhìn nhận, việc đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền Thành phố, có cơ chế chính sách đặc thù, vượt trội cho Thủ đô là rất cần thiết - đây cũng là chỉ đạo của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước tại buổi làm việc với Thường trực Thành ủy Hà Nội.

Trao quyền để Thủ đô tự chủ phát triển

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh cho rằng, cần xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) với cách tiếp cận rất khác so với trước đây, theo hướng trao quyền để Thủ đô tự chủ phát triển. Bởi nhiều chính sách đặc thù được quy định tại Luật Thủ đô hiện đã trở thành chính sách áp dụng chung, thậm chí có những nội dung nhiều luật chuyên ngành ban hành sau còn “vượt” Luật Thủ đô.

Trên tinh thần đó, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh gợi mở một số nội dung của dự thảo Luật. Trong đó, Bộ trưởng nhấn mạnh, về định hướng xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), cần nêu rõ việc xây dựng Luật phải thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng lớn của Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng; các chủ trương, định hướng lớn của Bộ Chính trị trong Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII.

Đồng thời, góp phần tạo lập cơ sở pháp lý cho việc hiện thực hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi của thành phố Hà Nội là tăng tốc phát triển, Bộ trưởng cũng nêu một số giải pháp chính sách về thu hút nguồn lực, về thẩm quyền của Thủ đô; đồng thời lưu ý quy định để lồng ghép các giải pháp để xử lý 5 “điểm nghẽn” của thành phố Hà Nội.

Nhấn mạnh thời điểm dự kiến trình dự án Luật là tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra vào tháng 4/2026, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh đề nghị các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp phối hợp chặt chẽ với thành phố Hà Nội để xây dựng dự án Luật đảm bảo yêu cầu rất cấp bách về tiến độ, chất lượng, chú trọng tham khảo kinh nghiệm quốc tế.

Bộ trưởng cũng lưu ý, các quy định tại dự án Luật có liên quan đến nhiều quyền. Do đó, dù Luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn nhưng nên thực hiện một số nội dung của quy trình xây dựng luật như lấy ý kiến đối tượng tác động như người dân, doanh nghiệp, lấy ý kiến chuyên gia... Qua đó, đảm bảo tính chặt chẽ, khả thi cũng như thuận lợi cho việc tổ chức triển khai thực hiện sau khi Luật được thông qua.

Qua rà soát, Bộ Tư pháp cho biết, Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 với 7 chương, 54 điều đến nay đã có 5 điều bị bãi bỏ toàn bộ, 10 điều bị bãi bỏ một phần, sửa đổi, bổ sung về nội dung.

Các điều đang có hiệu lực thì có nhiều nội dung không còn là cơ chế đặc thù, vượt trội, do các luật, nghị quyết ban hành sau đã kế thừa đưa vào thành các quy định áp dụng chung, thậm chí một số nội dung có quy định thuận lợi hơn so với Luật Thủ đô. Một số quy định đặc thù hiện nay cho các địa phương, quy định đặc thù cho một số dự án lớn, quan trọng đã có những cơ chế, chính sách rất thuận lợi, vượt trội để triển khai thực hiện. Đồng thời, một số điều khoản không còn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc sáp nhập, thay đổi địa giới hành chính các tỉnh.

Vì vậy, quy định của Luật Thủ đô hiện hành cần kịp thời thể chế hóa những chủ trương, chính sách lớn của Đảng theo tinh thần dự thảo văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, 7 nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị trong thời gian qua, Nghị quyết đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ XVIII, giải quyết triệt để 5 “điểm nghẽn” của Thủ đô, hướng tới việc hoàn thiện thể chế đặc biệt, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô.