Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, quyết tâm khởi công đúng tiến độ

Tuyến đường sắt đi qua tỉnh Lào Cai có tổng chiều dài 143,2 km, cần thu hồi hơn 1.550 ha đất, ảnh hưởng đến 2.581 hộ dân và yêu cầu xây dựng 45 khu tái định cư. Kinh phí GPMB ước tính gần 8.200 tỷ đồng. Tại buổi kiểm tra hiện trường do Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh chủ trì, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Trần Huy Tuấn khẳng định tỉnh sẽ bàn giao toàn bộ mặt bằng sạch ngay trong tháng 8 năm nay. Đồng thời, địa phương cũng đề xuất chủ đầu tư sớm xác định hướng tuyến và khối lượng chính xác để không bị động khi triển khai thực tế, ước tính số hộ cần tái định cư có thể tăng thêm khoảng 20% so với kế hoạch ban đầu.

Tuyến đường sắt đi qua tỉnh Phú Thọ dài 99,1 km, ảnh hưởng đến 1.813 hộ dân, thu hồi khoảng 630 ha đất. Tỉnh đã lên kế hoạch xây dựng 38 khu tái định cư và 5 khu nghĩa trang di dời với tổng kinh phí GPMB ước tính hơn 12.360 tỷ đồng. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Phan Trọng Tấn cho biết địa phương đã lập Ban Chỉ đạo GPMB và xác định rõ các vị trí tái định cư, nhưng vẫn còn vướng mắc do thiếu hồ sơ thiết kế kỹ thuật và chưa được phân bổ đủ vốn. Phú Thọ đề xuất Bộ Xây dựng sớm bàn giao hồ sơ thiết kế, đặc biệt là đối với đoạn điều chỉnh hướng tuyến dài 48,5 km. Tỉnh cũng kiến nghị cấp 800 tỷ đồng vốn GPMB trong năm 2025 và xem xét phương án cầu cạn để hạn chế tác động đến khu dân cư, giảm diện tích đất phải thu hồi.

Bản đồ tổng hướng tuyến tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Đoạn tuyến qua Hà Nội dài khoảng 37,5 km, thu hồi khoảng 245 ha đất, ảnh hưởng đến 1.456 hộ dân, với 4 khu tái định cư dự kiến được triển khai. Một trong những điểm khởi công được quan tâm là Trạm tác nghiệp kỹ thuật Kim Sơn (huyện Gia Lâm, Hà Nội), giáp ranh với tỉnh Bắc Ninh. Ngoài ra, Hà Nội cũng đề xuất chọn ga Yên Viên làm điểm khởi công sớm do tuyến đường sắt đi song song với đường nối sân bay Gia Bình, đã có mặt bằng quy hoạch 120m được phê duyệt.

Tại Bắc Ninh, địa phương xác định rõ vai trò trung chuyển và kết nối vùng công nghiệp trọng điểm. Tuy nhiên, việc thi công qua khu đô thị đông đúc cũng đòi hỏi những giải pháp tối ưu về mặt kỹ thuật như xây cầu cạn, hầm chui, để vừa đảm bảo an toàn giao thông, vừa hạn chế tối đa việc di dời, giải tỏa.

Tại các buổi làm việc với địa phương, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh: “Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng là trục giao thông chiến lược, kết nối các trung tâm kinh tế và cửa ngõ quốc tế. Nếu chậm mặt bằng tại bất kỳ một điểm nào, toàn tuyến sẽ bị ảnh hưởng”.

Bộ trưởng yêu cầu các tỉnh, thành thành lập tổ công tác chuyên trách, kịp thời tháo gỡ khó khăn liên quan đến đất đai, hồ sơ, quy trình đầu tư công. Với các khu tái định cư, Bộ đề nghị có chính sách hỗ trợ linh hoạt như cấp nhà ở xã hội, hỗ trợ tiền mặt, hoặc tái định cư tại chỗ để người dân yên tâm chuyển đổi nơi ở.

Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có tổng chiều dài tuyến chính khoảng 391 km và 28 km tuyến nhánh, đi qua 6 tỉnh/thành: Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng. Đây là tuyến đường đơn, điện khí hóa, khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, phục vụ cả hành khách và hàng hóa, với tốc độ thiết kế từ 80 - 160 km/h tùy đoạn.

Tổng mức đầu tư sơ bộ gần 203.231 tỷ đồng (khoảng 8,4 tỷ USD), chia thành 9 dự án thành phần, triển khai bằng vốn đầu tư công. Giai đoạn 1 xây dựng đường đơn và GPMB theo quy mô đường đôi, giai đoạn 2 (sau năm 2050) sẽ hoàn thiện đường đôi.

Dự kiến trong năm 2025 sẽ hoàn tất báo cáo nghiên cứu khả thi, lựa chọn nhà thầu và triển khai đồng loạt tại các điểm khởi công chính như: ga Lào Cai mới, ga Phú Thọ mới, Trạm tác nghiệp Kim Sơn (Hà Nội), ga Lương Tài (Hưng Yên), và ga Nam Hải Phòng.

Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu các địa phương dốc toàn lực GPMB trong năm 2025, đảm bảo khởi công đồng loạt từ cuối năm, tạo nền móng cho giai đoạn thi công từ 2026 - 2030, đưa tuyến đường sắt chiến lược này vào vận hành trong thập kỷ tới.

P.T