Đề xuất mới về phòng, chống tiền giả và bảo vệ tiền Việt Nam

Ngân hàng Nhà nước vừa chuyển hồ sơ dự thảo Nghị định của Chính phủ về phòng, chống tiền giả và bảo vệ tiền Việt Nam sang Bộ Tư pháp để thẩm định theo thẩm quyền.

Vẫn có hiện tượng tiền giả lưu hành trong lưu thông

Tờ trình của Ngân hàng Nhà nước cho biết, sau 17 năm thi hành, Quyết định số 130/2003/QĐ-TTg về việc bảo vệ tiền Việt Nam đã có những quy định không còn phù hợp với pháp luật hiện hành. Do đó, việc xây dựng, ban hành dự thảo Nghị định về phòng, chống tiền giả và bảo vệ tiền Việt Nam là cần thiết, nhằm tăng cường sự phối hợp giữa các đơn vị chức năng của cơ quan công an, quân đội, hải quan và Ngân hàng Nhà nước trong triển khai thực hiện công tác này.

Dự thảo quy định rõ, Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Kho bạc Nhà nuốc, cơ quan Công an, cơ quan có thẩm quyền của Quân đội, Hải quan khi phát hiện tiền giả thực hiện thu giữ và lập biên bản.

Theo cơ quan soạn thảo, cùng với sự phát triển nhanh của công nghệ in, sao chụp, xử lý hình ảnh và internet, việc làm tiền giả dễ dàng thực hiện hơn, kỹ thuật làm giả cũng ngày càng tinh vi hơn.

Thực tiễn cho thấy, vẫn có hiện tượng tiền giả lưu hành trong lưu thông, nếu người tiêu dùng không biết cách kiểm tra tiền mặt hoặc không kiểm tra trong quá trình giao dịch có thể gặp phải rủi ro tiền giả.

Ngân hàng Nhà nước đề xuất nhiều chính sách mới trong dự thảo Nghị định về phòng, chống tiền giả và bảo vệ tiền Việt Nam. (Ảnh minh họa)

Trong những năm qua, lực lượng công an, bộ đội biên phòng đã phát hiện, triệt phá hàng nghìn vụ liên quan đến tiền giả, thu giữ nhiều tang vật liên quan. Lượng tiền giả thu giữ qua cơ quan chức năng và hệ thống ngân hàng lên đến hàng chục tỷ đồng. Tiền giả không chỉ được sản xuất ở nước ngoài, mà gần đây cơ quan chức năng đã phát hiện tiền giả được sản xuất tại một số địa phương như: Đăk Nông, TP. Hồ Chí Minh, Nam Định...

Nhìn chung, các loại tiền polymer có kỹ thuật làm giả đơn giản, dễ kiểm tra nhận biết bằng tay và mắt thường. Nhưng theo các cơ quan chức năng, tình hình hoạt động của tội phạm tiền giả trong thời gian tới vẫn tiềm ẩn và diễn biến phức tạp.

Tăng cường công tác phối hợp phòng, chống tiền giả

Theo Quyết định số 130, Bộ Công an chịu trách nhiệm chính và toàn diện trong công tác đấu tranh, phòng, chống tiền giả. Ngân hàng Nhà nước, Bộ Quốc phòng và Bộ Tài chính phối hợp hướng dẫn và chỉ đạo các đơn vị liên quan trong việc xử lý các trường hợp tiền giả, tiền nghi giả và trong công tác đấu tranh phòng, chống tiền giả và bảo vệ tiền Việt Nam.

Tuy nhiên, do thủ đoạn của tội phạm tiền giả ngày càng tinh vi, nên Ban soạn thảo cho rằng cần bổ sung trách nhiệm của các lực lượng khác thuộc quân đội và tăng cường công tác phối hợp, kịp thời trao đổi thông tin về tiền giả giữa các cơ quan chức năng.

Đồng thời, Dự thảo Nghị định cũng quy định về sao chụp, sử dụng hình ảnh đồng tiền Việt Nam vì thực tế cho thấy, tiền Việt Nam không chỉ bị làm giả mà còn bị sử dụng trái quy định, không đúng mục đích.

Quyết định số 130 quy định: “Sao chụp tiền Việt Nam không có sư chấp thuận trước bằng văn bản của Ngân hàng Nhà nước” là hành vi bị nghiêm cấm nhưng chưa quy định cụ thể về điều kiện, tiêu chuẩn sao, chụp và việc quản lý sao, chụp.

Điều này có thể gây khó khăn cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu sao, chụp tiền Việt Nam, nhất là các trường hợp sao, chụp nhằm mục đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy, tuyên truyền, giáo dục hoặc các mục đích phi lợi nhuận khác.

Về thực tế, việc sử dụng hình ảnh đồng tiền Việt Nam với mục đích in trên các ấn phẩm sử dụng cho tuyên truyền, quảng bá, làm tài liệu tập huấn... là nhu cầu của các tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước. Căn cứ quy định tại Quyết định số 130, hàng năm, Ngân hàng Nhà nước đã chấp thuận bằng văn bản cho một số tổ chức có nhu cầu sao, chụp hình ảnh đồng tiền Việt Nam nhằm mục đích tuyên truyền theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước về kích thước, mẫu tiền...

Tuy nhiên, thời gian vừa qua, trên thị trường xuất hiện "tiền giấy đồ chơi" là các ấn phẩm có in hình ảnh đồng tiền Việt Nam trên giấy cứng hoặc nền nhựa được mua bán công khai với tính chất là đồ chơi, tình trạng in và bán bao lì xì có sử dụng hình ảnh đồng tiền Việt Nam các loại mệnh giá... khá phổ biến.

Một số đối tượng sử dụng tiền âm phủ in hình ảnh đồng tiền Việt Nam, có kích thước tương đương tiền thật để trà trộn trong giao dịch mua bán, trao đổi hàng hóa trong điều kiện thiếu ánh sáng (trời tối)... với mục đích đánh lừa người tiêu dùng.

Trước tình hình đó, Ngân hàng nhà nước đã đề nghị Bộ Thông tin và Truyền thông và các cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm. Tuy nhiên, để ngăn chặn và làm cơ sở để xử lý các hành vi này, Dự thảo Nghị định quy định cụ thể về tiêu chuẩn, điều kiện sao chụp tiền Việt Nam.

Cụ thể như khi sao chụp phải đảm bảo đồng thời đáp ứng một trong các tiêu chuẩn sau: Sao, chụp không vượt quá 1/3 diện tích mặt trước hoặc mặt sau tờ tiền; Sao, chụp hình ảnh một mặt đồng tiền Việt Nam với kích thước chiều dài và chiều rộng đối với tiền giấy, đường kính đối với tiền kim loại nhỏ hơn 75% hoặc lớn hơn 150% kích thước của tiền thật cùng mệnh giá...