Đề xuất chính sách hỗ trợ cho công nghiệp chế tạo phục vụ ngành điện lực

Theo dự thảo, chủ đầu tư các dự án điện lực được đặt hàng, ưu tiên sử dụng các sản phẩm, thiết bị, công nghệ và dịch vụ tư vấn quan trọng trong lĩnh vực điện lực được ban hành theo từng thời kỳ, phù hợp với khả năng sản xuất trong nước và tình hình phát triển kinh tế - xã hội.

Các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân lần đầu cung cấp thiết bị điện trong nước, nếu sản phẩm được sản xuất, chế tạo, thử nghiệm đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn, môi trường hoặc hình thành từ kết quả nghiên cứu khoa học, sẽ được giao trực tiếp cung cấp cho dự án điện lực. Giá đặt hàng được xác định trên cơ sở chi phí sản xuất hợp lý cộng lợi nhuận hợp pháp và có kiểm toán độc lập.

Nhà cung cấp được hỗ trợ 100% chi phí mua bảo hiểm cho sản phẩm từ các Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, được ưu đãi giá tối đa 10% so với sản phẩm nhập khẩu tương tự, được miễn yêu cầu năng lực và kinh nghiệm khi tham gia đặt hàng, đồng thời được loại trừ trách nhiệm hành chính, dân sự, hình sự nếu tuân thủ đúng quy trình và không có hành vi vụ lợi hay gian lận.

Ảnh minh họa.

Các sản phẩm thiết bị điện đã được sản xuất trong nước, đạt tiêu chuẩn và từng sử dụng trong công trình điện lực sẽ được ưu tiên tiếp tục sử dụng. Doanh nghiệp cung cấp các sản phẩm này được bổ sung vào Danh mục máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ trong nước đã sản xuất được, đồng thời được hưởng cơ chế hỗ trợ, ưu đãi, tiếp cận các chương trình đổi mới công nghệ và mở rộng quy mô sản xuất từ các quỹ khoa học - công nghệ quốc gia và địa phương.

Dự thảo cũng khuyến khích doanh nghiệp trong nước làm chủ đầu tư các dự án điện lực quan trọng như điện gió ngoài khơi, điện hạt nhân, chuyển đổi nhiên liệu các nhà máy nhiệt điện than, nguồn điện dự phòng chiến lược, năng lượng mới, truyền tải điện quốc gia từ 220 kV, lưu trữ năng lượng, lưới điện thông minh, pin và hydrogen.

Trong trường hợp đấu thầu trong nước không có đơn vị đủ năng lực, chủ đầu tư được chỉ định thầu liên danh tư vấn gồm một nhà thầu trong nước làm tư vấn chính và các đơn vị nước ngoài làm tư vấn phụ. Nhà thầu trong nước được sử dụng kinh nghiệm của đối tác nước ngoài để tham gia đấu thầu các dự án tiếp theo. Nếu gói thầu xây lắp hoặc cung cấp thiết bị chính không có đơn vị đủ điều kiện, chủ đầu tư có thể lựa chọn nhà thầu nước ngoài nhưng phải chuyển giao công nghệ và thiết kế kỹ thuật cho doanh nghiệp trong nước để nội địa hóa chế tạo, bảo dưỡng và sửa chữa.

Doanh nghiệp được lựa chọn làm chủ đầu tư dự án điện lực quan trọng phải hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, có vốn chủ sở hữu tối thiểu bằng 20% tổng mức đầu tư, đã quản lý hoặc vận hành ít nhất một dự án điện từ 200 MW hoặc dự án trị giá từ 500 tỷ đồng, làm chủ hoặc phát triển công nghệ điện lực trọng điểm và cam kết sử dụng ít nhất 60% giá trị thiết bị, dịch vụ trong nước. Các dự án đáp ứng tiêu chí này được ưu tiên huy động công suất tối đa, giá phát điện được đàm phán nhưng không vượt khung giá do Bộ Công Thương ban hành.

Về hỗ trợ nghiên cứu và ứng dụng khoa học - công nghệ, các doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển công nghệ, thiết bị điện được hỗ trợ 50% chi phí sử dụng phòng thí nghiệm, trung tâm thử nghiệm, kiểm định, đo lường của Nhà nước. Ngoài ra, doanh nghiệp được triển khai thử nghiệm có kiểm soát đối với các sản phẩm thuộc danh mục thiết bị điện quan trọng, được giao trực tiếp nhiệm vụ nghiên cứu ứng dụng công nghệ sản xuất thiết bị điện trọng điểm và được hỗ trợ tối đa 100% kinh phí mua bản quyền thiết kế, công nghệ, phần mềm chuyên dụng phục vụ sản xuất.

Nhà nước cũng khuyến khích thành lập các tổ hợp công nghiệp - dịch vụ năng lượng, hình thành hệ sinh thái nghiên cứu, thương mại hóa sản phẩm công nghiệp chế tạo và cung ứng dịch vụ phụ trợ cho ngành điện lực. Doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện được hỗ trợ tối đa 70% kinh phí thuê chuyên gia, nhà khoa học phục vụ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, đặc biệt là các phần mềm lõi, hệ thống tích hợp giám sát, điều khiển và dịch vụ tư vấn quan trọng.

Các doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong ngành sản xuất thiết bị điện được giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu kể từ khi ký hợp đồng thuê tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ. Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ được ưu tiên thuê tài sản công chưa sử dụng tại địa phương, với tiêu chí và thủ tục do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.

Về hỗ trợ tín dụng, doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện được hỗ trợ lãi suất 2%/năm khi vay vốn cho dự án sản xuất thiết bị điện đáp ứng tiêu chí xanh, tuần hoàn, áp dụng tiêu chuẩn ESG. Họ cũng được vay tín dụng đầu tư của Nhà nước, ưu tiên tiếp cận nguồn vốn thương mại để đầu tư công nghệ mới, và được vay từ các quỹ hỗ trợ đầu tư, quỹ khoa học - công nghệ nhằm nghiên cứu, phát triển, chế tạo thử nghiệm sản phẩm thiết bị điện.

Dự thảo Nghị định được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thúc đẩy năng lực tự chủ của ngành công nghiệp chế tạo thiết bị điện, hình thành chuỗi cung ứng trong nước, khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam làm chủ công nghệ năng lượng trọng điểm, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển bền vững ngành điện lực.