Đại biểu Quốc hội đề nghị khẩn trương xử lý các vi phạm về bảo hiểm xã hội

Nhiều doanh nghiệp nợ kéo dài, số tiền lớn

Đại biểu Trần Thị Thanh Lam cho biết, theo thống kê, tính đến cuối năm 2021, tổng tiền không đóng, chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp là 10.555 tỷ đồng, tại 196.000 đơn vị, với trên 2,8 triệu người lao động.

Theo báo cáo, hiện nay có 42/63 tỉnh đã kiến nghị khởi tố với 382 vụ việc, nhưng đến nay chỉ 7 vụ việc có bản án và thu hồi khoảng 1,9 tỷ đồng; 21 tỉnh chưa thực hiện việc kiến nghị, khởi tố, nhiều lý do bất cập được nêu ra là chưa xử phạt vi phạm hành chính; khó xác định các yếu tố cấu thành tội phạm.

“Nhiều doanh nghiệp nợ kéo dài, số tiền lớn nên bỏ trốn và không lập được hồ sơ, nhiều doanh nghiệp cố tình không hợp tác, chưa thực hiện việc người lao động ủy quyền cho tổ chức Công đoàn khởi kiện, vì nhiều nguyên nhân khác nhau. Chính vì thế mà hành vi không đóng, trốn đóng, đóng không đầy đủ bảo hiểm xã hội của doanh nghiệp tiếp tục diễn biến phức tạp, kéo dài trong nhiều năm và chưa có giải pháp mạnh mẽ để xử lý”, đại biểu Lam nói.

Đại biểu Trần Thị Thanh Lam. (Ảnh: Quốc hội)

Đại biểu đoàn Bến Tre nhấn mạnh, số tiền hơn 10.000 tỷ đồng là con số không nhỏ, tác động sâu sắc đến đời sống của hàng triệu gia đình người lao động, con em của họ có thể mất cả cơ hội học hành và tương lai tươi sáng. Chưa kể, có khi vì mưu sinh vất vả trong số họ phải rơi vào bế tắc và vướng vào các tệ nạn xã hội.

“Nếu chúng ta không kiên quyết xử lý thì không những mất đi tính nghiêm minh trong tuân thủ pháp luật mà mất lớn hơn là niềm tin của người lao động đối với chính sách pháp luật của nhà nước”, đại biểu nói.

Từ những bất cập nêu trên, đại biểu Trần Thị Thanh Lam kiến nghị Chính phủ, các cơ quan tư pháp khẩn trương xử lý những hành vi vi phạm pháp luật về lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp để thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động đúng theo nguyên tắc cơ bản của Luật Bảo hiểm xã hội, có đóng, có hưởng.

Về giải pháp lâu dài, theo đại biểu, Chính phủ cần khẩn trương hoàn thiện chính sách pháp luật, trong đó nhận diện đầy đủ các bất cập, tồn tại để có định hướng chính sách phù hợp đối với người lao động, người sử dụng lao động và thị trường lao động; sớm trình sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Việc làm, Luật An toàn vệ sinh lao động và các luật khác có liên quan cho phù hợp với tình hình thực tiễn.

Rắc rối do mượn hồ sơ của người khác để giao kết hợp đồng lao động

Bên cạnh đó, đại biểu cho biết, hiện có 3.716 trường hợp lao động mượn hồ sơ của người khác để giao kết hợp đồng lao động, trong đó nhiều nhất là các tỉnh Bình Dương, Đồng Nai, Long An, thành phố Hồ Chí Minh và Vĩnh Phúc. Đây là hành vi vi phạm nguyên tắc trung thực và nguyên tắc nghĩa vụ cung cấp thông tin khi giao kết hợp đồng lao động theo quy định của Bộ luật Lao động và tiềm ẩn nhiều nguy cơ tranh chấp quyền lợi bảo hiểm xã hội.

Toàn cảnh phiên thảo luận. (Ảnh: Quốc hội)

Tháng 5 vừa qua Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã có văn bản gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh và Bảo hiểm xã hội Việt Nam để chỉ đạo giải quyết theo quy định tại Điều 50 và 51 của Bộ luật Lao động. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế, các tỉnh đang rất lúng túng và không thể giải quyết quyền lợi cho người lao động, bởi một số khó khăn.

Cụ thể, đối với trường hợp đơn vị sử dụng lao động còn hoạt động thì người lao động nộp đơn khởi kiện đơn vị sử dụng lao động tại Tòa án huyện, yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu thì Tòa án trả lại đơn và yêu cầu cung cấp biên bản hòa giải của hòa giải viên lao động. Người lao động nộp đơn đề nghị Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội xem xét hòa giải thì đã quá thời hiệu hòa giải nên không giải quyết được.

Khó khăn thứ hai là với trường hợp đơn vị sử dụng lao động đã giải thể. Khi người lao động nộp đơn khởi kiện đơn vị sử dụng lao động tại Tòa án cấp huyện thì Tòa án trả lại đơn, do không có chủ thể để khởi kiện nên không giải quyết được.

Bên cạnh đó là trường hợp người mượn hoặc cho mượn hồ sơ đã chết hoặc mất tích hoặc không xác định được nơi cư trú, người còn lại liên hệ nộp hồ sơ tại Tòa để giải quyết thì Tòa án lại trả lại đơn không giải quyết…

Để tránh phát sinh những vấn đề đáng tiếc cũng như bảo vệ quyền lợi của người lao động trong trường hợp này, đại biểu đề nghị Chính phủ sớm có chỉ đạo tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn nêu trên.

Đồng thời, bà Lam cũng mong người lao động cần nghiên cứu kỹ những quy định, chính sách, pháp luật về lao động, không được sơ sài, tùy tiện, nhất là các loại giấy tờ cá nhân mà ảnh hưởng đến quyền và lợi ích chính đáng của bản thân, tránh phát sinh những hậu quả đáng tiếc.