Bộ Y tế đề xuất hỗ trợ tài chính cho gia đình sinh hai con gái

Dự thảo này dự kiến sẽ được Quốc hội thảo luận và cho ý kiến tại kỳ họp thứ 10, diễn ra vào tháng 10/2025.

Theo Bộ Y tế, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tại Việt Nam đã kéo dài nhiều năm và chưa có dấu hiệu cải thiện rõ rệt. Báo cáo từ Tổng cục Dân số cho thấy: Năm 2009: tỷ số giới tính khi sinh là 110,5 bé trai/100 bé gái; Năm 2019: tăng lên 111,5 bé trai/100 bé gái; Năm 2024: duy trì ở mức cao 111,4 bé trai/100 bé gái.

Ảnh minh họa

Tỷ lệ này vượt xa mức giới hạn sinh học tự nhiên (khoảng 104 - 106 bé trai/100 bé gái), cho thấy tác động rõ nét của tư tưởng trọng nam khinh nữ cùng với xu hướng lựa chọn giới tính thai nhi trước sinh.

Điều này đang gây ra hậu quả nghiêm trọng về mặt cơ cấu dân số trong tương lai, đặc biệt là mất cân đối giới tính khi đến tuổi kết hôn, tăng nguy cơ bạo lực giới và buôn bán người.

Ngoài vấn đề mất cân bằng giới tính, Việt Nam cũng đang phải đối mặt với tình trạng mức sinh giảm sâu, ảnh hưởng trực tiếp đến lực lượng lao động và sự phát triển bền vững trong dài hạn.

Theo kết quả điều tra biến động dân số và kế hoạch hóa gia đình: Mức sinh năm 2022 là 2,01 con/phụ nữ; Năm 2023 giảm xuống 1,96 con/phụ nữ; Năm 2024 tiếp tục giảm còn 1,91 con/phụ nữ.

Đáng lo ngại hơn, tỷ lệ sinh ở nhiều địa phương thành thị đã xuống dưới mức sinh thay thế (2,1 con/phụ nữ), trong khi tỷ lệ người già tăng nhanh, khiến Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất châu Á.

Trước thực trạng này, Bộ Y tế đề xuất một loạt chính sách khuyến khích sinh đẻ có trách nhiệm, trong đó ưu tiên hỗ trợ tài chính hoặc hiện vật cho các gia đình sinh hai con gái.

Đây được xem là bước đi mạnh mẽ trong việc điều chỉnh tâm lý ưa thích con trai - một nguyên nhân chính gây mất cân bằng giới tính khi sinh tại Việt Nam. Chính sách này hướng tới mục tiêu: Thúc đẩy bình đẳng giới trong gia đình và xã hội. Nâng cao giá trị và vai trò của trẻ em gái. Khuyến khích các gia đình không lựa chọn giới tính thai nhi.

Theo dự thảo, hình thức hỗ trợ có thể là tiền mặt hoặc hiện vật, tùy theo điều kiện ngân sách của địa phương và chương trình mục tiêu quốc gia. Chính sách này sẽ được thiết kế linh hoạt, phù hợp với từng vùng miền, đặc biệt tập trung vào các tỉnh thành có tỷ lệ mất cân bằng giới tính cao.

Bộ Y tế khẳng định, dự thảo Luật Dân số được xây dựng trên tinh thần “lấy con người làm trung tâm” và hướng tới đảm bảo an sinh xã hội toàn diện. Ngoài hỗ trợ gia đình sinh hai con gái, dự thảo còn đề cập đến nhiều chính sách khác như: Hỗ trợ nghỉ thai sản dài hơn trong một số trường hợp. Hỗ trợ sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Khuyến khích sinh đủ hai con ở những địa phương có mức sinh thấp.

Chính sách hỗ trợ người dân vùng sâu, vùng xa, dân tộc thiểu số trong việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản

Tại lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới 11/7 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh: “Quyền tự quyết về sinh sản của cá nhân và cặp vợ chồng sẽ được tôn trọng tuyệt đối, phù hợp với sức khỏe, điều kiện và hoàn toàn trên cơ sở tự nguyện”.

Đồng thời, Bộ trưởng kêu gọi các ban ngành và địa phương cần tiếp tục phân bổ ngân sách hợp lý cho công tác dân số, xem đây là đầu tư dài hạn cho phát triển bền vững.

Đề xuất hỗ trợ gia đình sinh hai con gái không chỉ mang ý nghĩa về kinh tế, mà còn là thông điệp mạnh mẽ trong việc đấu tranh với định kiến giới, từng bước đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên.

Trong bối cảnh dân số già hóa, mức sinh giảm và bất bình đẳng giới còn tồn tại, việc xây dựng và ban hành Luật Dân số mới - với những chính sách thực tiễn, nhân văn và sát với nhu cầu - là điều cần thiết để đảm bảo an sinh xã hội, phát triển nguồn nhân lực và tạo dựng một xã hội công bằng, bao trùm hơn trong tương lai.