ACB, VPBank, VIB, OCB, MB sử dụng tiền trái phiếu doanh nghiệp sai mục đích

Ngày 17/10, Thanh tra Chính phủ đã công bố kết luận thanh tra về việc chấp hành chính sách pháp luật trong phát hành và sử dụng nguồn tiền từ trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Theo đó, 67 tổ chức phát hành được thanh tra, bao gồm có 5 ngân hàng thương mại cổ phần là Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB), Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB).

Trong phạm vi cuộc thanh tra, Thanh tra Chính phủ chỉ kiểm tra một số giao dịch sử dụng nguồn tiền thu được từ phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Qua kiểm tra cho thấy, một số ngân hàng sử dụng tiền thu được từ phát hành trái phiếu doanh nghiệp chưa đúng mục đích nêu tại phương án phát hành; nhiều ngân hàng không thực hiện trách nhiệm quản lý vốn từ phát hành trái phiếu doanh nghiệp theo quy định.

Cụ thể, trong giai đoạn 1/1/2015 - 30/6/2023, các ngân hàng ACB, VPB, MB, VIB, OCB đã phát hành 386 mã trái phiếu doanh nghiệp (trái phiếu không chuyển đổi, không kèm theo chứng quyền, không có tài sản bảo đảm) kỳ hạn 1-10 năm, lãi suất cố định hoặc thả nổi (lãi suất thả nổi = lãi suất tham chiếu cộng biên độ 0,1-2,5%).

ACB, VPBank, VIB, OCB, MB sử dụng tiền trái phiếu doanh nghiệp sai mục đích. (Ảnh minh hoạ)

Tổng giá trị phát hành của các ngân hàng gần 255.143 tỷ đồng. Mục đích phát hành là tăng quy mô vốn, bổ sung vốn cấp 2 và vốn khác phục vụ khách hàng, phục vụ nhu cầu cấp tín dụng của các ngân hàng. Đến thời điểm 30/6/2023, tại các ngân hàng nêu trên còn 173 mã trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành với tổng giá trị 97.828 tỷ đồng.

Tại ACB, kết luận nêu ngân hàng này đã sử dụng tiền từ hai đợt phát hành trái phiếu tổng 3.700 tỷ đồng để cho vay trung dài hạn và ngắn hạn. Trong khi mục đích phát hành trái phiếu được nêu trong phương án phát hành của ACB là “phục vụ nhu cầu cấp tín dụng trung dài hạn”.

Cụ thể, trong hai ngày 20 và 21/12/2018, tổng số tiền ACB đã giải ngân cho vay là hơn 2.600 tỷ đồng nhưng trong đó có đến gần 2.400 tỷ đồng cho vay ngắn hạn, không đúng với phương án phát hành trái phiếu.

Tại VPBank, ngân hàng này sử dụng tổng số tiền 1.260 tỷ đồng trong tổng số 5.000 tỷ đồng từ 5 mã trái phiếu phát hành trong năm 2021, 2022 để cho các khách hàng vay ngắn hạn. Trong khi đó, theo phương án phát hành và công bố thông tin trước phát hành, mục đích phát hành các mã trái phiếu là “để bổ sung nguồn vốn hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu cho vay trung dài hạn bằng tiền Đồng của VPB”.

Ngoài ra, VPBank cũng sử dụng 2,9 tỷ đồng trong tổng số tiền 500 tỷ đồng từ trái phiếu VPB.BOND.2016.07 và 540 tỷ đồng trong tổng số tiền 1.000 tỷ đồng từ trái phiếu VPBL2125018 cho 2 khách hàng vay ngắn hạn, trong khi theo phương án phát hành mục đích phát hành là để “cho vay trung và dài hạn”.

Tại MB, ngân hàng này sử dụng tiền thu được từ 11 mã trái phiếu phát hành năm 2022 với tổng giá trị phát hành 1.920 tỷ đồng để thực hiện cho vay mà không thực hiện đầu tư theo mục đích phát hành nêu tại các bản công bố thông tin trước phát hành (là “để bổ sung vốn cấp 2 dài hạn theo quy định của NHNN, phục vụ nhu cầu cấp tín dụng, đầu tư cũng như tăng quy mô vốn hoạt động của Ngân hàng nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh doanh năm 2022 và các năm tiếp theo, phù hợp với quy định pháp luật tổ chức tín dụng”).

Tại OCB, không xây dựng kế hoạch nguồn vốn và sử dụng nguồn vốn của năm tài chính đối với việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2019 theo quy định tại Khoản 3 Điều 1 Nghị định số 90/2011/NĐ-CP…

OCB thực hiện phát hành trái phiếu doanh nghiệp không đúng phương án đã được Hội đồng quản trị OCB phê duyệt theo Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐQT ngày 23/1/2017 và Nghị quyết số 22/2020/NQ-HĐQT ngày 25/5/2020.

Tại VIB, công bố thông tin không đúng thời hạn theo quy định với thông tin/tài liệu, kế hoạch sử dụng tiền thu từ đợt phát hành không nêu rõ thời gian giải ngân.

Cả 5 ngân hàng trên đều bị kết luận không thực hiện trách nhiệm quản lý vốn từ phát hành trái phiếu doanh nghiệp theo quy định khoản 1 Điều 38 Nghị định số 90/2011/NĐ-CP, khoản 2 Điều 35 Nghị định số 163/2018/NĐ-CP, khoản 2 Điều 34 Nghị định số 153/2020/NĐ-CP.

Thanh tra Chính phủ cho rằng, các sai phạm này cho thấy việc quản lý, sử dụng vốn huy động qua kênh trái phiếu doanh nghiệp của một số tổ chức tín dụng chưa tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, tiềm ẩn rủi ro về minh bạch tài chính và an toàn hệ thống ngân hàng.