Từ năm 2026, người nộp thuế có thể được giảm trừ gia cảnh lên tới 15,5 triệu đồng/tháng

Theo đó, phương án thứ nhất dựa trên mức biến động của chỉ số giá tiêu dùng (CPI) giai đoạn 2020 - 2025, được ước tính tăng khoảng 21,24%. Theo tính toán, mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế sẽ được điều chỉnh từ 11 triệu đồng/tháng hiện hành lên khoảng 13,3 triệu đồng/tháng, còn mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc sẽ tăng từ 4,4 triệu lên 5,3 triệu đồng/tháng. Đây là phương án bám sát quy định của Luật Thuế TNCN hiện hành, vốn yêu cầu xem xét điều chỉnh khi CPI tích lũy tăng trên 20% kể từ lần điều chỉnh gần nhất vào năm 2020.

Ảnh minh họa.

Phương án thứ hai được xem là mạnh tay hơn khi căn cứ vào tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người và GDP bình quân đầu người, lần lượt tăng khoảng 40% và 42% trong cùng giai đoạn. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đề xuất mức giảm trừ gia cảnh cao hơn: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Theo đánh giá, phương án này sẽ giúp người dân, đặc biệt là người có thu nhập trung bình và thấp, được giảm nghĩa vụ thuế nhiều hơn, đồng thời tăng thu nhập khả dụng, thúc đẩy tiêu dùng, kích thích tăng trưởng kinh tế và gián tiếp tạo nguồn thu bù đắp cho ngân sách từ các sắc thuế khác.

Tác động đến ngân sách nhà nước là điều không thể tránh khỏi. Nếu chọn phương án đầu tiên, dự kiến giảm thu ngân sách khoảng 12.000 tỷ đồng mỗi năm; với phương án thứ hai, con số này có thể lên đến 21.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho rằng mức giảm thu có thể được bù đắp một phần từ các khoản thu tăng thêm do tiêu dùng mở rộng và kinh tế phát triển khi người dân có thêm thu nhập để chi tiêu.

Hiện nay, mức giảm trừ gia cảnh áp dụng từ năm 2020 là 11 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 4,4 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Trước đó, mức này đã trải qua ba lần điều chỉnh: Năm 2009 là 4 triệu và 1,6 triệu đồng/tháng; năm 2013 là 9 triệu và 3,6 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng nhanh và thu nhập không tăng tương ứng, mức giảm trừ hiện hành được đánh giá là không còn phù hợp, làm giảm hiệu quả điều tiết thu nhập công bằng của thuế TNCN.

Bên cạnh đề xuất của Bộ Tài chính, nhiều bộ, ngành và địa phương cũng đưa ra ý kiến về việc nâng mức giảm trừ gia cảnh cao hơn. Bộ Quốc phòng đề xuất mức 17,3 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 6,9 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc. UBND tỉnh Hà Tĩnh đề xuất 18 triệu và 8 triệu đồng/tháng tương ứng, trong khi Ninh Thuận đề nghị mức giảm trừ là 16 triệu và 6 triệu đồng/tháng. Các đề xuất này đều cho thấy một điểm chung là mức giảm trừ hiện hành đang tụt hậu so với thực tế chi tiêu của người dân.

Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, việc điều chỉnh cần gắn với sự phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm người lao động được hưởng thành quả tăng trưởng. Ông đề xuất nâng hệ số giảm trừ lên 1,5-2 lần so với hiện tại để đảm bảo đời sống, tăng động lực lao động và khuyến khích sản xuất.

Trong bối cảnh thuế thu nhập cá nhân hiện là nguồn thu lớn thứ ba của ngân sách nhà nước, sau thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp, việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh vừa là nhu cầu cấp thiết, vừa là bài toán cần cân đối cẩn trọng giữa lợi ích của người dân và yêu cầu ổn định ngân sách. Năm 2024, thuế TNCN ước đạt 189.000 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng đáng kể và tăng 20% so với năm trước. Tuy nhiên, mục tiêu lớn hơn của chính sách thuế vẫn là động viên hợp lý thu nhập của người dân, bảo đảm công bằng, đồng thời góp phần thúc đẩy tiêu dùng và tăng trưởng bền vững.

T.An (t/h)