Cảnh báo về việc chia sẻ sai lệch thông tin thời tiết: Nguy cơ gây hoang mang và cản trở ứng phó thiên tai

Việc lan truyền các thông tin sai lệch về thời tiết, đặc biệt trong thời điểm thiên tai diễn biến phức tạp, không chỉ gây hoang mang trong cộng đồng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả chỉ đạo và triển khai các biện pháp ứng phó. Trong một số trường hợp, người dân tỏ ra hoang mang khi nghe những cảnh báo “quá mức” về hướng đi và sức mạnh của bão, dẫn đến tình trạng tích trữ nhu yếu phẩm hoặc di dời tự phát mà không theo hướng dẫn của chính quyền. Ngược lại, cũng có trường hợp chủ quan do tin vào các phân tích thiếu căn cứ cho rằng khu vực mình không bị ảnh hưởng.

Người dân chỉ nên tiếp nhận và chia sẻ các thông tin về thời tiết, bão lũ từ các nguồn chính thức từ hệ thống dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn quốc gia. Trong ảnh: Vị trí và hướng di chuyển của bão số 3 lúc 10 giờ ngày 22/7. Ảnh: TTXVN

Dự báo khí tượng là một lĩnh vực mang tính chuyên môn cao, cần hệ thống quan trắc dày đặc, dữ liệu khí tượng toàn cầu, mô hình tính toán phức tạp và sự phân tích của đội ngũ chuyên gia được đào tạo bài bản. Không thể chỉ dựa vào hình ảnh trên bản đồ radar hoặc các biểu đồ nhiệt độ, gió, mưa trên một ứng dụng điện thoại để đưa ra nhận định mang tính chất dự báo. Đó mới chỉ là dữ liệu thô, và việc diễn giải cần đúng phương pháp khoa học, phù hợp bối cảnh địa phương và thời điểm cụ thể.

Tại Việt Nam, chỉ có hệ thống dự báo khí tượng thủy văn quốc gia và các đơn vị được cấp phép mới có thẩm quyền phát hành bản tin cảnh báo chính thức. Những thông tin này được xây dựng dựa trên dữ liệu đồng bộ, kiểm tra chéo giữa nhiều mô hình và có sự tham gia của các chuyên gia trong nước lẫn quốc tế. Việc thay thế nguồn thông tin này bằng các nhận định cá nhân, dù với mục đích phổ biến kiến thức hay câu view, đều tiềm ẩn nguy cơ làm rối loạn truyền thông trong thiên tai.

Một rủi ro khác từ các nội dung sai lệch là sự xói mòn niềm tin của người dân đối với các bản tin chính thức. Khi một thông tin không đúng xuất hiện trước và lan truyền mạnh, những bản tin từ cơ quan chức năng sau đó dù chính xác cũng dễ bị nghi ngờ hoặc bỏ qua. Điều này đặc biệt nguy hiểm trong các tình huống khẩn cấp, khi từng giờ, từng phút đều có thể quyết định sự an toàn của cả cộng đồng.

Đáng chú ý, không chỉ thông tin về đường đi, cường độ bão bị xuyên tạc, mà còn có các clip hướng dẫn ứng phó thiếu căn cứ như cách buộc nhà, thoát lũ, tích trữ vật dụng… Một số kênh cá nhân thậm chí dựng cả kịch bản thiên tai như “siêu bão cấp 18 đổ bộ miền Trung”, “toàn bộ vùng ven biển sẽ chìm trong nước biển dâng”,… khiến người xem hoang mang và dễ hành động sai lệch.

Để bảo đảm an toàn, người dân cần tỉnh táo trong tiếp cận thông tin, lựa chọn các nguồn chính thống như Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, Đài khí tượng thủy văn khu vực, Ban chỉ đạo về phòng chống thiên tai các cấp, đài phát thanh – truyền hình và các cơ quan báo chí được cấp phép. Khi thấy những thông tin bất thường, nên đối chiếu với các bản tin chính thức thay vì vội tin hoặc chia sẻ.

Trong thời đại số, việc lan truyền thông tin là rất nhanh. Một bài viết, một đoạn video sai lệch có thể lan khắp các nền tảng mạng xã hội chỉ trong vài giờ. Vì thế, mỗi cá nhân cần có trách nhiệm với những gì mình chia sẻ, đặc biệt trong những thời điểm nhạy cảm như mưa bão, lũ lụt, động đất hay cháy rừng.

Công tác phòng chống thiên tai không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà còn cần sự hợp tác của người dân. Trong đó, việc tiếp nhận và xử lý thông tin đúng cách là yếu tố then chốt. Một cộng đồng được trang bị thông tin chính xác sẽ có khả năng phản ứng tốt hơn, giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ được tính mạng, tài sản một cách hiệu quả.

P.T