Phạt đến 100 triệu đồng với hành vi tư vấn “mập mờ” khi bán bảo hiểm

Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định số 98/2013/NĐ-CP, Nghị định số 48/2018/NĐ-CP, Nghị định số 80/2019/NĐ-CP, Nghị định số 102/2021/NĐ-CP của Chính phủ của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh xổ số.

Bộ Tài chính cho biết, thị trường bảo hiểm Việt Nam đã đạt mức tăng trưởng cao và ổn định. Trong giai đoạn 2011-2020, thị trường bảo hiểm đạt mức tăng trưởng bình quân 17%/năm.

Đến năm 2022, tổng tài sản thị trường bảo hiểm đạt 811.312 tỷ đồng (tăng 14,51% so với cùng kỳ năm 2021), trong đó các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đạt 117.229 tỷ đồng, các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đạt 694.083 tỷ đồng, đầu tư trở lại nền kinh tế đạt 656.423 tỷ đồng (tăng 12,56% so với cùng kỳ năm 2021); tổng doanh thu phí bảo hiểm đạt 251.306 tỷ đồng, chi trả quyền lợi bảo hiểm đạt 64.018 tỷ đồng...

Theo Bộ Tài chính, thị trường bảo hiểm ngày càng thể hiện được vai trò, vị trí đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, góp phần vào việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; cũng như một phần đem lại sự bảo vệ về tài chính, sức khỏe cho nhân dân.

Ảnh minh họa. Ảnh: VGP

Tuy nhiên, qua thực tiễn công tác quản lý, giám sát hoạt động kinh doanh bảo hiểm, việc Quốc hội ban hành Luật Kinh doanh bảo hiểm, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 46/2023/NĐ-CP, nên quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm theo Nghị định số 98/2013/NĐ-CP và các Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 98/2013/NĐ-CP cũng phải được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.

Tại dự thảo Nghị định, Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi, bổ sung theo hướng rà soát, tăng mức xử phạt đối với một số hành vi liên quan đến việc cung cấp, bán sản phẩm bảo hiểm qua kênh ngân hàng hoặc kênh phân phối khác của đại lý bảo hiểm; việc cung cấp sản phẩm bảo hiểm qua đại lý bảo hiểm hoặc nhân viên trong tổ chức hoạt động đại lý trực tiếp thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm.

Theo đó, hàng loạt hành vi sẽ bị tăng mức xử phạt như: Không cung cấp cho bên mua bảo hiểm các tài liệu trong quá trình giao kết hợp đồng bảo hiểm theo quy định; Không giải thích rõ ràng, đầy đủ cho bên mua bảo hiểm về quyền lợi bảo hiểm, điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm, quyền và nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm khi giao kết hợp đồng bảo hiểm theo quy định.

Không cung cấp cho bên mua bảo hiểm bằng chứng giao kết hợp đồng bảo hiểm theo quy định; đe dọa, cưỡng ép giao kết hợp đồng bảo hiểm; tài liệu giới thiệu sản phẩm không phản ánh trung thực các thông tin cơ bản tại quy tắc, điều khoản của sản phẩm bảo hiểm; không nêu rõ các quyền lợi bảo hiểm và loại trừ trách nhiệm bảo hiểm; thông tin không rõ ràng, tạo cho bên mua bảo hiểm hiểu lầm về những quyền lợi của sản phẩm…

Cụ thể, Bộ Tài chính đề nghị nâng mức xử phạt hiện hành (từ 40 - 50 triệu đồng) lên mức 90 - 100 triệu đồng với nhiều hành vi vi phạm như: Tài liệu giới thiệu sản phẩm không phản ánh trung thực các thông tin cơ bản tại quy tắc, điều khoản của sản phẩm bảo hiểm, không nêu rõ các quyền lợi bảo hiểm và loại trừ trách nhiệm bảo hiểm, thông tin không rõ ràng, tạo cho bên mua bảo hiểm hiểu lầm về những quyền lợi của sản phẩm.

Mức phạt này cũng áp dụng với vi phạm tài liệu giới thiệu sản phẩm không thể hiện rõ là sản phẩm bảo hiểm, được cung cấp bởi doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài, không phải là sản phẩm của các đối tác phân phối; không thể hiện rõ việc tham gia sản phẩm bảo hiểm không phải là yêu cầu bắt buộc để thực hiện hay hưởng một dịch vụ nào khác của đối tác phân phối.

Đồng thời, các hành vi thông đồng với người thụ hưởng quyền lợi bảo hiểm để giải quyết bồi thường bảo hiểm, trả tiền bảo hiểm trái pháp luật, giả mạo tài liệu, cố ý làm sai lệch thông tin để từ chối bồi thường, trả tiền bảo hiểm khi sự kiện bảo hiểm đã xảy ra… cũng bị tăng mức xử phạt như trên.

Mức phạt tiền đối với cá nhân có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm tối đa là 100.000.000 đồng, đối với tổ chức, phạt gấp đôi cá nhân, tối đa là 200.000.000 đồng.

Trao đổi với PV, luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI cho rằng, dù được đề xuất tăng gấp đôi so với hiện nay, mức phạt này vẫn quá thấp, chưa đủ răn đe. Ông Đức cho biết, tại nhiều nước, nguyên tắc xử phạt là phải làm thế nào để cá nhân, tổ chức nghĩ đến là sợ, là có thể tán gia bại sản nếu vi phạm. Cụ thể như với lĩnh vực bảo hiểm, cá nhân, tổ chức vi phạm vi phạm có thể bị phạt đến hàng tỉ đồng, và mức phạt tối đa có thể lên hàng trăm tỉ đồng.

Ông Đức cũng cho rằng, chỉ có phạt nặng mới khiến cá nhân, đại lý bảo hiểm không dám có hành động sai phạm hay nhắm mắt làm ngơ cho những hành vi sai trái, ép khách hàng mua bảo hiểm như thời gian vừa qua.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng, việc mức xử phạt tăng lên như dự thảo Nghị định vẫn chưa đủ để răn đe, ngăn ngừa, nhất là với những hành động như cưỡng ép người mua bảo hiểm, tư vấn không đầy đủ về trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ của khách hàng khiến họ hiểu lầm bản chất của bảo hiểm…

Thời gian qua, Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm, Bộ Tài chính đã xử phạt 29 doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm với tổng số tiền 2.955.000.000 đồng.