Lắp camera chĩa sang nhà hàng xóm có thể bị khởi kiện ra tòa?

Anh Nguyễn Hải Đông (phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội) hỏi: Hàng xóm đối diện có lắp camera quan sát và chĩa thẳng vào nhà tôi, khiến gia đình tôi cảm thấy rất bất tiện vì từng hành động, việc làm của gia đình như bị theo dõi. Tôi ý kiến họ không được quay camera vào nhà tôi thì họ bảo camera được lắp trên đất nhà họ, nên quay hướng nào là quyền của họ. Xin hỏi, việc gắn camera hướng sang nhà tôi của hàng xóm như thế có được không?

- Về vấn đề này, Luật sư Phạm Hải Long (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho biết, Điều 21 Hiến pháp 2013, mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình; có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của mình. Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình được pháp luật bảo đảm an toàn.

Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015 cũng nêu rõ, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân phải được người đó đồng ý, việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến bí mật gia đình phải được các thành viên gia đình đồng ý; trừ trường hợp luật có quy định khác.

Do đó, hành vi lắp camera chĩa sang nhà hàng xóm có thể được xem là hành vi xâm phạm quyền riêng tư của người khác. Nếu cảm thấy mình bị xâm phạm đời sống riêng tư bạn có thể yêu cầu hàng xóm lắp đặt lại camera để không bị ảnh hưởng. Nếu không được, bạn có khởi kiện ra tòa án buộc chấm dứt hành vi và có thể yêu cầu bồi thường nếu có thiệt hại (nếu có).

Theo Luật sư Phạm Hải Long, pháp luật hiện hành chưa có quy định về chế tài xử phạt đối với hành vi này, nên nếu không có bằng chứng cụ thể sẽ rất khó để áp dụng hình thức xử lý cũng như mức phạt phù hợp và các gia đình rơi vào tầm quan sát của camera hàng xóm cũng khó có được cách giải quyết thỏa đáng.

Tuy nhiên, nếu có việc dùng hình ảnh từ camera xúc phạm uy tín, danh dự và nhân phẩm của cá nhân có thể sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy và chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình. Nếu bị khởi kiện, người có hành vi xúc phạm danh dự còn có thể phải bồi thường thiệt hại về tinh thần cho người bị ảnh hưởng.

Ngoài ra, hành vi lợi dụng việc sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng nhằm mục đích đưa thông tin xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự và nhân phẩm của cá nhân là một trong những hành vi bị nghiêm cấm (theo điểm d Khoản 1 Điều 5 Nghị định 72/2013/NĐ-CP).

Nếu có hành vi sử dụng hình ảnh từ camera để đưa lên mạng xã hội thì tùy theo mức độ vi phạm, tính chất của hành vi đó mà người vi phạm sẽ bị xử lý hành chính, thậm chí là xử lý hình sự. Cụ thể như sau:

Xử lý hành chính: Phạt tiền từ 50 - 70 triệu đồng đối với người có hành vi chủ động lưu trữ, truyền đưa thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, vu khống, xuyên tạc, xúc phạm uy tín của tổ chức và danh dự, nhân phẩm của cá nhân (khoản 3 Điều 100 Nghị định 15/2020/NĐ-CP).

Quy định tại Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 thì cá nhân có quyền yêu cầu tòa án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của mình.

Ngoài ra, cá nhân bị thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự nhân phẩm, uy tín còn có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại.

Xử lý hình sự: Nếu hành vi lắp camera của nhà hàng xóm quay sang nhà bạn và phát tán hình ảnh, video của gia đình bạn lên mạng xã hội kèm theo lời lẽ chế giễu được xem là hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác có thể sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm nhục người khác (Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017).

Tùy theo tính chất, mức độ nghiêm trọng của hành vi mà người có hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác sẽ bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 - 30 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm, phạt tù từ 3 tháng đến 5 năm.