Cai nghiện tại gia đình, cộng đồng: Điểm tựa của những người từng lầm lỡ

Mô hình điểm và cách làm thực tiễn

Cai nghiện đã khó, nhưng làm thế nào để không bị tái nghiện còn khó hơn. Đây là vấn đề được Câu lạc bộ B93 (tên gọi tắt của “Mô hình quản lý, giáo dục, tư vấn, giúp đỡ người cai nghiện ma túy tái hòa nhập cộng đồng”) phường Trung Phụng (quận Đống Đa, Hà Nội) đã và đang thực hiện có hiệu quả trong nhiều năm qua, giúp đỡ những người nghiện sớm trở về với cuộc sống đời thường. Nhờ duy trì Câu lạc bộ B93, công tác phòng, chống tệ nạn ma túy trên địa bàn đã đạt được kết quả rất đáng ghi nhận.

Bên cạnh những người đi cai về địa phương là các cô, các bác tình nguyện viên, lực lượng Công an phường… Họ chính là những người thắp lửa cho Câu lạc bộ, bỏ thời gian, công việc để đến đây, chia sẻ, động viên những người từng “lầm lỡ”, chỉ vì mục đích duy nhất là giúp người sau cai vượt qua mặc cảm để hòa nhập cộng đồng, có kỹ năng sống lành mạnh.

Một buổi họp của Câu lạc bộ B93 phường Trung Phụng. Ảnh: Kim Tiến

Chúng tôi đã có dịp tham dự một buổi sinh hoạt diễn ra thường xuyên vào tối mùng 10 hàng tháng tại Câu lạc bộ B93 phường Trung Phụng, một trong những mô hình điểm của quận Đống Đa.

Có mặt tại buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ, anh Trần Văn H cho biết, anh cảm nhận được sự thương yêu, đùm bọc của cộng đồng. Anh H chia sẻ, gia đình anh có hoàn cảnh rất khó khăn, bố đã bị tai biến nằm một chỗ, vợ chồng anh đã li hôn, con thì còn nhỏ. Khoảng 7,8 năm trước, anh H nghe lời bạn bè rủ rê nên rơi vào con đường nghiện ngập ma túy.

Đã có lúc, anh H tưởng rằng mình sẽ chết nếu không có thuốc và không thể chịu được sự hành hạ của những cơn thiếu thuốc. Nhưng những lúc tỉnh lại, anh vô cùng ân hận và mong muốn được làm lại cuộc đời. Anh bắt đầu quyết tâm đi cai nghiện, và tích cực điều trị thay thế bằng Methadone. Hiện nay, anh H đang chăm chỉ làm việc, sống tích cực hơn…

Anh H chia sẻ, từ khi sinh hoạt tại đây, tôi được tổ dân phố, các bác trong Câu lạc bộ, lực lượng Công an động viên nên cảm thấy vững tâm hơn nhiều. Đặc biệt, nhờ được tiếp thêm động lực từ gia đình, xã hội nên tôi đã có thêm niềm tin và ý chí để chiến thắng được chính mình, chiến thắng được ma túy.

Bà Đỗ Thị Luyện - Chủ nhiệm Câu lạc bộ B93 phường Trung Phụng, cho biết, những năm trước đây, khu vực ngõ chợ Khâm Thiên và ngõ Cống Trắng là điểm nóng về tệ nạn ma túy, lúc cao điểm trên địa bàn phường có tới hơn 200 người nghiện ma túy.

Theo bà Luyện, từ khi thành lập, các thành viên trong Câu lạc bộ đều là những người nhiệt tình, tâm huyết, uy tín tại cộng đồng tham gia Ban Chủ nhiệm. Các thành viên Ban Chủ nhiệm thường xuyên tuyên truyền, vận động người sau cai nghiện ma túy tham gia sinh hoạt, tư vấn tâm lý, hỗ trợ hội viên học nghề, tìm kiếm việc làm để ổn định cuộc sống…

Ngoài ra, Ban Chủ nhiệm các Câu lạc bộ B93 còn tổ chức nhiều buổi sinh hoạt với gia đình hội viên, giúp các gia đình hiểu rõ về những vấn đề liên quan đến người sau cai nghiện ma túy, từ đó quản lý thời gian, quản lý chi tiêu và quan tâm nhiều hơn đến các mối quan hệ của người sau cai nghiện ma túy.

Điều này đã giúp người sau cai nghiện thấy bản thân được cảm thông, chia sẻ, dần hình thành những suy nghĩ tích cực, chủ động tránh xa những người sử dụng ma túy, qua đó hạn chế nguy cơ tái nghiện. Đồng thời, góp phần nâng cao nhận thức, hiểu biết của cộng đồng về ma túy và những tác hại do ma túy gây ra…

Cần sự chung tay của cộng đồng

Có thể thấy, số người lựa chọn cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng không nhiều. Nguyên nhân là do nhiều người nghiện, người sử dụng ma túy chưa chủ động phối hợp điều trị cai nghiện. Ngoài ra, từ năm 2021 trở về trước, quy định về tổ chức cai nghiện ma túy tại cộng đồng còn chồng chéo, chưa rõ trách nhiệm, nên một số địa phương chưa chú trọng triển khai sao cho hiệu quả.

Đào tạo nghề cho người sau cai nghiện là việc rất quan trọng.

Theo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội, ước tính 6 tháng đầu năm 2022, toàn Thành phố vận động, tiếp nhận và tổ chức cai nghiện cho 1.482 người nghiện ma túy, đạt 48,6% kế hoạch cả năm.

Trong đó, các quận, huyện, thị xã lập hồ sơ cai nghiện bắt buộc cho 547 người; các cơ sở cai nghiện ma túy vận động, tiếp nhận và tổ chức cai nghiện tự nguyện cho 935 người; các xã, phường, thị trấn tổ chức cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng cho 257 người...

Tại Hà Nội, mô hình điều trị cai nghiện ma túy tại cộng đồng đang được các đơn vị liên quan triển khai với nhiều dịch vụ, nổi bật là các “Điểm tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ điều trị nghiện ma túy tại cộng đồng”, “Mô hình tăng cường hỗ trợ, tư vấn pháp lý và xã hội, chuyển gửi với người sử dụng ma túy” đặt tại các quận: Đống Đa, Cầu Giấy, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Long Biên, Nam Từ Liêm, Thanh Xuân, Thanh Trì…

Từ thực tế triển khai, Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội Bạch Liên Hương cho biết, Thành phố tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân đăng ký cung cấp một hoặc nhiều dịch vụ cai nghiện tùy theo khả năng, năng lực.

Đó là các dịch vụ: Tư vấn, hỗ trợ người nghiện ma túy xây dựng kế hoạch cai nghiện; điều trị cắt cơn, giải độc, điều trị các rối loạn tâm thần, điều trị các bệnh lý khác; giáo dục, tư vấn, phục hồi hành vi, nhân cách... Cai nghiện ma túy là một lĩnh vực chuyên biệt, trên thế giới cũng chưa có phương pháp, mô hình nào điều trị tối ưu với tất cả người nghiện ma túy.

Việc gì khó vẫn có thể đạt hiệu quả khi có sự chung tay của các cơ quan chức năng và cộng đồng. Hy vọng, các bên cùng nỗ lực nâng cao hiệu quả điều trị cai nghiện tại gia đình, cộng đồng, góp phần xây dựng cộng đồng khỏe mạnh và an toàn.